Over Marieke Lucas Rijneveld

Deze week verscheen bij Atlas Contact Mijn lieve gunsteling, de tweede roman van Marieke Lucas Rijneveld. Het boek is net uit en ik heb het nog niet kunnen lezen. Haar debuutroman De avond is ongemak las ik wel.

Marieke Lucas Rijneveld (1991) behoeft nauwelijks introductie. De avond is ongemak werd in 2018 goed ontvangen; het werd een bescheiden bestseller. In augustus 2020 werd het boek bekroond met de prestigieuze International Booker Prize en drong het misschien pas echt door tot ‘het grote publiek’.

De avond is ongemak is een indrukwekkend debuut. Goed geschreven, eigenzinnig, beeldend. Het is een inktzwart boek met een zware thematiek (de dood van de broer, de weerslag hiervan op het calvinistische boerengezin) en motieven als pijn, obstipatie en het martelen van dieren versterken de bedrukkende sfeer. Een bijzonder en gedurfd boek, zeker. Maar het is daarnaast ook een debuut. Naast alle lof die het ontving, valt er ook het nodige op aan te merken. Zo buitelen de beelden soms al te driest over elkaar heen, wat ten koste gaat van het tempo van het verhaal.

In interviews heeft Marieke Lucas Rijneveld haar bewondering uitgesproken voor Jan Wolkers. In De avond is ongemak is diens invloed voelbaar, al slaat Rijneveld toch ook al een eigen weg in. Ze heeft een eigen stem, ze schrijft vanuit een urgentie, en toen ik de roman dichtsloeg was ik benieuwd naar haar tweede boek. Ze is een auteur om te volgen. Haar talent is enorm, hoe zal ze zich ontwikkelen?

Die tweede roman, Mijn lieve gunsteling, is deze week uitgekomen en de recensies zijn lovend. Zo opent Thomas de Veen zijn bespreking in NRC zo: “Dít is het boek waarmee Marieke Lucas Rijneveld de International Booker Prize had moeten winnen.” Hij vindt het veel geslaagder dan De avond is ongemak. De roman krijgt van NRC vijf sterren.

Voor leerlingen in het vo (IB-leerlingen) lijkt het proza van Marieke Lucas Rijneveld niet erg toegankelijk. De naargeestige sfeer en de beeldende taal, in combinatie met een zich traag ontwikkelende plot, binnen een setting (een streng calvinistisch milieu) die lang niet alle leerlingen zal aanspreken, maken het niet erg geschikt als eerste kennismaking met de literatuur. Maar Marieke Lucas Rijneveld kan veel. Haar dichtbundels Kalfsvlies (2015) en Fantoommerrie (2019) werden eveneens lovend ontvangen. Ze schrijft gedichten die me qua vorm enigszins doen denken aan Fritzi Harmen van Beek: verhalende, beeldende poëzie, vaak in tweeregelige strofen. Het zijn mooie gedichten, die je goed met leerlingen kunt bespreken, denk ik.

Voor mij als docent geldt dat ik op de hoogte wil blijven van nieuwe auteurs en ontwikkelingen in de literatuur, en dat ik geniet van ieder goed boek. Marieke Lucas Rijnveld is een van de belangrijkste jonge schrijvers, nu al. Een nieuw boek van haar is een gebeurtenis. Dat wordt weer lezen dus!

Pieter van der Vorm

Plaats een reactie